ROI (Return on Investment) là tỷ suất hoàn vốn, cho biết mỗi đồng bỏ ra mang về bao nhiêu đồng lợi nhuận. tỷ suất hoàn vốn tính bằng lợi nhuận ròng chia cho chi phí đầu tư, nhân 100%.
Bài viết hướng dẫn cách tính ROI đúng, phân biệt tỷ suất hoàn vốn với ROAS và cách áp dụng cho quảng cáo, SEO của doanh nghiệp nhỏ. Đây là phần đo lường quan trọng trong mỗi khóa học SEO và quảng cáo.
ROI: 4 điều bạn cần biết
✅ ROI tính trên lợi nhuận, không phải doanh thu.
⚡ Chỉ số dương nghĩa là có lãi, tỷ suất hoàn vốn âm nghĩa là lỗ.
💰 ROAS chỉ đo doanh thu trên chi phí quảng cáo, dễ nhầm với tỷ suất hoàn vốn.
🛡️ Kênh như SEO cần tính tỷ suất hoàn vốn theo thời gian dài, không theo tháng đầu.
ROI là gì?
ROI là chỉ số đo hiệu quả của một khoản đầu tư bằng cách so sánh lợi nhuận thu được với số tiền đã bỏ ra. Trong marketing, chỉ số này giúp biết kênh nào thật sự mang lại lãi, thay vì chỉ nhìn doanh thu.
Công thức chuẩn là: ROI = (Lợi nhuận ròng từ khoản đầu tư ÷ Chi phí đầu tư) × 100%. Trong đó lợi nhuận ròng bằng doanh thu trừ giá vốn hàng bán và chi phí đầu tư.
| Thành phần | Ví dụ quảng cáo khóa học | Số tiền |
|---|---|---|
| Chi phí quảng cáo | Tiền chạy quảng cáo trong tháng | 20 triệu đồng |
| Doanh thu | Học phí thu được từ khách quảng cáo | 60 triệu đồng |
| Giá vốn | Chi phí giảng dạy, tài liệu | 25 triệu đồng |
| Lợi nhuận ròng | 60 trừ 25 trừ 20 | 15 triệu đồng |
| ROI | 15 chia 20, nhân 100% | 75% |
Nhiều tài liệu lấy doanh thu trừ chi phí quảng cáo rồi chia cho chi phí, cách này bỏ quên giá vốn nên kết quả bị thổi phồng. Với ví dụ trên, cách tính sai sẽ ra 200% thay vì 75%.
ROI khác ROAS thế nào?
ROI đo lợi nhuận trên tổng chi phí đầu tư, còn ROAS đo doanh thu trên chi phí quảng cáo. ROAS cao chưa chắc có lãi nếu biên lợi nhuận của sản phẩm thấp. Cách Google Ads tính các chỉ số này có trong giải thích ROI của Google Ads.
| Tiêu chí | ROI | ROAS |
|---|---|---|
| Công thức | Lợi nhuận ròng ÷ chi phí đầu tư | Doanh thu ÷ chi phí quảng cáo |
| Trả lời câu hỏi | Có lãi thật không? | Quảng cáo mang về bao nhiêu doanh thu? |
| Dùng khi | Đánh giá toàn bộ khoản đầu tư | Tối ưu từng chiến dịch quảng cáo |
| Ví dụ trên | 75% | 3 lần (60 ÷ 20) |
Hai chỉ số nên dùng cùng nhau. ROAS giúp chỉnh chiến dịch hằng ngày, tỷ suất hoàn vốn giúp quyết định có nên tiếp tục đầu tư vào kênh đó hay không.
Cách tính ROI cho quảng cáo và SEO
Cách tính cho quảng cáo và SEO giống nhau về công thức, nhưng khác ở cách lấy số liệu. Quảng cáo có số liệu theo ngày, còn SEO cần tính theo quý hoặc theo năm.
- Xác định đầy đủ chi phí: tiền quảng cáo, phí dịch vụ SEO, công sức nội bộ, nội dung.
- Đếm số khách mới đến từ kênh đó trong kỳ, dùng Google Analytics và sổ ghi nhận cuộc gọi.
- Tính doanh thu từ nhóm khách này, gồm cả lần mua lại nếu có.
- Trừ giá vốn hàng bán để ra lợi nhuận gộp.
- Trừ tiếp chi phí đầu tư ở bước 1 để ra lợi nhuận ròng.
- Chia lợi nhuận ròng cho chi phí đầu tư, nhân 100% để ra tỷ suất hoàn vốn.
Ở bước 2, tỷ lệ khách truy cập trở thành khách hàng quyết định rất lớn đến kết quả. Cách đo chi tiết có trong bài conversion rate.
Một tình huống hay gặp
Một cửa hàng so sánh tháng đầu làm SEO thấy ROI âm, trong khi quảng cáo cho tỷ suất hoàn vốn dương ngay, nên định dừng SEO. Khi tính lại sau một năm, lượt khách tự nhiên tăng đều mà chi phí không tăng tương ứng, tỷ suất hoàn vốn của SEO cao hơn quảng cáo. Kênh dài hạn cần đánh giá trên khung thời gian đủ dài.
Hạn chế của ROI và cách đọc đúng
Chỉ số này dễ hiểu nhưng không phản ánh hết giá trị của mọi khoản đầu tư. Khi đọc tỷ suất hoàn vốn, nên lưu ý các điểm sau để tránh quyết định sai.
- ROI không tính thời gian: lãi 50% trong một tháng khác hẳn lãi 50% trong ba năm.
- Khó đo giá trị thương hiệu, lời giới thiệu, khách quay lại sau nhiều tháng.
- Khách thường đi qua nhiều kênh trước khi mua, khó gán đúng cho một kênh.
- Bỏ sót chi phí ẩn như thời gian nhân sự làm con số đẹp hơn thực tế.
Vì vậy nên đặt tỷ suất hoàn vốn cạnh các chỉ số khác như chi phí cho mỗi khách hàng, giá trị trọn đời của khách. Cách chọn bộ chỉ số phù hợp có trong bài KPI SEO.
Câu hỏi thường gặp về ROI
❓ ROI bao nhiêu là tốt?
➡️ Tỷ suất hoàn vốn tốt hay không phụ thuộc ngành, rủi ro và thời gian thu hồi vốn, không có mức chuẩn chung. ROI dương nghĩa là khoản đầu tư có lãi. Hãy so sánh với các kênh khác của doanh nghiệp và lãi suất tiết kiệm.
❓ ROI âm có nghĩa là gì?
➡️ Tỷ suất hoàn vốn âm nghĩa là lợi nhuận thu về chưa đủ bù chi phí đầu tư, tức khoản đầu tư đang lỗ. Với kênh mới như SEO, con số âm trong vài tháng đầu là bình thường. Hãy xem xu hướng trước khi quyết định dừng.
❓ ROI và lợi nhuận khác nhau thế nào?
➡️ Tỷ suất hoàn vốn là tỷ lệ phần trăm so sánh lợi nhuận với chi phí, còn lợi nhuận là số tiền tuyệt đối. Cùng lãi 10 triệu, khoản bỏ ra 10 triệu và khoản bỏ ra 100 triệu có tỷ suất rất khác nhau.
❓ ROAS bao nhiêu thì có lãi?
➡️ ROAS có lãi hay không phụ thuộc biên lợi nhuận của sản phẩm. Nếu biên lợi nhuận gộp là 25%, ROAS phải lớn hơn 4 lần mới hòa vốn chi phí quảng cáo. Sản phẩm biên lợi nhuận cao có thể có lãi với ROAS thấp hơn.
❓ Có nên đánh giá hiệu quả SEO theo từng tháng?
➡️ Không nên chỉ tính tỷ suất hoàn vốn cho SEO theo từng tháng, vì SEO cần thời gian và khách tự nhiên tích lũy dần. Nên theo dõi các chỉ số trung gian như lượt hiển thị, lượt nhấp và cuộc gọi hằng tháng, rồi tính theo quý hoặc năm.
❓ Làm sao tăng tỷ suất hoàn vốn của quảng cáo?
➡️ Tăng tỷ suất hoàn vốn của quảng cáo bằng cách giảm chi phí cho mỗi khách hàng và tăng giá trị mỗi khách. Cụ thể là nhắm đúng đối tượng, cải thiện trang đích, bán thêm sản phẩm liên quan và chăm sóc để khách quay lại.
❓ Giá trị trọn đời của khách hàng ảnh hưởng lợi nhuận đầu tư thế nào?
➡️ Giá trị trọn đời của khách hàng làm lợi nhuận thật cao hơn con số tính trên lần mua đầu. Khách quay lại mua nhiều lần mang thêm lợi nhuận mà gần như không tốn chi phí thu hút. Dịch vụ có khách quay lại nên tính cả phần này.
❓ Doanh nghiệp nhỏ có cần tính tỷ suất hoàn vốn không?
➡️ Doanh nghiệp nhỏ rất cần tính tỷ suất hoàn vốn vì ngân sách hạn chế, mỗi đồng chi sai đều ảnh hưởng dòng tiền. Chỉ cần bảng tính đơn giản ghi chi phí, số khách và doanh thu theo từng kênh mỗi tháng là đủ để thấy kênh nào nên giữ.
❓ Làm sao biết khách đến từ kênh nào?
➡️ Bạn biết khách đến từ kênh nào bằng Google Analytics, mã theo dõi trên đường dẫn quảng cáo và hỏi trực tiếp khi khách gọi điện. Ghi chú nguồn khách vào sổ hoặc phần mềm bán hàng giúp tính ROI từng kênh chính xác hơn.
❓ Tỷ suất hoàn vốn có dùng cho đầu tư ngoài marketing không?
➡️ Tỷ suất hoàn vốn dùng được cho mọi khoản đầu tư như mua máy móc, mở chi nhánh, đào tạo nhân viên hay đầu tư tài chính. Nguyên tắc vẫn là so sánh lợi nhuận ròng với chi phí, kèm thời gian thu hồi vốn và rủi ro.
ROI là tỷ suất hoàn vốn, tính bằng lợi nhuận ròng chia cho chi phí đầu tư, nhân 100%. Điểm quan trọng nhất là tính trên lợi nhuận sau khi trừ giá vốn và mọi chi phí, không phải trên doanh thu. tỷ suất hoàn vốn khác ROAS ở chỗ ROAS chỉ đo doanh thu trên chi phí quảng cáo. Với kênh dài hạn như SEO, hãy theo dõi chỉ số trung gian hằng tháng và tính tỷ suất hoàn vốn theo quý hoặc năm. Kết hợp tỷ suất hoàn vốn với chi phí mỗi khách hàng và giá trị trọn đời để đánh giá kênh marketing đầy đủ hơn.
